Umowa dożywocia: Potrzebne dokumenty i koszty
Umowa dożywocia – co to jest?
Rodzaj umowy cywilnoprawnej, mocą której jedna ze stron w zamian za przeniesienie na jej rzecz własności nieruchomości zobowiązuje się zapewnić zbywającemu dożywotnie utrzymanie. Umowa dożywocia uregulowana została w art. 908-916 Kodeksu cywilnego. Umowa dożywocia skutkuje przeniesieniem własności nieruchomości, dlatego musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Przeniesienie własności nieruchomości jednocześnie powoduje obciążenie nieruchomości prawem dożywocia. Jeśli nowy właściciel nieruchomości uchyla się od nałożonych na niego obowiązków, dożywotnik zawsze może żądać przed sądem zmiany dożywocia na rentę. Należy pamiętać, że w przeciwieństwie do darowizny dożywocie nie jest zaliczane na schedę spadkową, a co za tym idzie nigdy nie spowoduje możliwości dochodzenia roszczeń o zachowek.
Umowa dożywocia – dane osobowe potrzebne do sporządzenia aktu notarialnego
– wszystkie imiona
– nazwisko
– imię ojca oraz imię matki
– PESEL
– data urodzenia oraz miejscowość
– stan cywilny (panna/kawaler, zamężna/żonaty, rozwiedziona/rozwiedziony, wdowa/wdowiec)
– adres zamieszkania
– adres do doręczeń jeżeli jest inny aniżeli adres zamieszkania
– rodzaj dokumentu tożsamości (dowód osobisty, paszport, karta pobytu, inne), jego numer i termin ważności
– obywatelstwo
Zawarcie umowy przedwstępnej u notariusza w Warszawie.
Umowa dożywocia – warunki umowy
- przedmiot umowy
– wskazanie co jest przedmiotem umowy dożywocia - wartość przedmiotu umowy
– wskazanie wartości przedmiotu umowy dożywocia - warunki i data wydania przedmiotu umowy
– Kiedy nastąpi wydanie przedmiotu umowy? Przed podpisaniem aktu? W dniu aktu po jej podpisaniu? W ciągu kilku dni po podpisaniu umowy?
Wymagane dokumenty
- dla osób fizycznych: dokument tożsamości
- podstawa nabycia – czyli jeden z wymienionych dokumentów:
– wypis aktu notarialnego np. umowy sprzedaży, umowy darowizny, itp.
– prawomocne Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku
– Akt poświadczenia dziedziczenia
– Inne - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzające, że podatek od spadków i darowizn został zapłacony lub że nabycie jest zwolnione od podatku albo że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia – w sytuacji, gdy:
– nabycie nastąpiło w drodze spadku lub zasiedzenia
– nabycie nastąpiło w drodze darowizny, polecenia darczyńcy, nieodpłatnego zniesienia współwłasności i zachowku, jeżeli czynność została dokonana po dniu 01 stycznia 2007 roku - wypis aktu notarialnego dokumentującego umowę majątkową, o ile została zawarta
Wymagane dodatkowe dokumenty z rozróżnieniem przedmiotu umowy
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość (z księgą wieczystą)
- numer księgi wieczystej
- aktualne zaświadczenie wydane przez administratora budynku o braku zaległości w opłatach
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej nieruchomości gruntowej (działki)
- aktualny wypis z rejestru gruntów dla wszystkich działek znajdujących się w księdze wieczystej (organ wydający – Starostwo); jeżeli w wyniku zbycia nastąpi wydzielenie działki do nowej księgi wieczystej – aktualny wypis z rejestru gruntów dla wszystkich działek wraz z wyrysem z mapy ewidencyjnej
- jeżeli przedmiotem umowy jest nieruchomość (lub jej część), która uległa podziałowi/scaleniu geodezyjnemu, a podział ten nie został ujawniony w księdze wieczystej:
– ostateczna decyzja zatwierdzająca podział/scalenie nieruchomości
– wykaz zmian danych ewidencyjnych
– aktualny wypis z rejestru gruntów dla wszystkich działek wraz z wyrysem z mapy ewidencyjnej - aktualny wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla zbywanych działek lub zaświadczenie o braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (organ wydający – Urząd Gminy) lub ostateczna decyzja o warunkach zabudowy
- jeżeli nieruchomość jest zabudowana:
– aktualny wypis z kartoteki budynków uwzględniający wszystkie budynki (organ wydający – Starostwo)
– aktualne zaświadczenie o braku osób zameldowanych w budynku znajdującym się na nieruchomości (organ wydający – Urząd Gminy) - aktualne zaświadczenie z którego wynika że zbywana nieruchomość nie jest objęta uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o lasach (organ wydający – Starostwo)
Wypisy z rejestru gruntów oraz wyrysy z mapy ewidencyjnej powinny być opatrzone klauzulą o przeznaczeniu do dokonywania wpisu w księdze wieczystej.
Koszty
- Taksa notarialna ustalana indywidualnie
- Podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% wartości rynkowej przedmiotu umowy
- Opłata sądowa ustalana każdorazowo w odniesieniu do przedmiotowego stanu faktycznego na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
- Taksa notarialna za wypisy aktu wynosi 6 zł netto (7,38 zł brutto) za każdą rozpoczętą stronę
W razie jakichkolwiek pytań proszę o kontakt poprzez formularz kontaktowy lub bezpośrednio na adres e-mail kancelaria@pannotariusz.pl
Najczęściej zadawane pytania – Umowa dożywocia – Notariusz
Co jest lepsze, darowizna czy umowa dożywocia?
Wybór właściwej formy przekazania nieruchomości zależy od indywidualnych potrzeb i relacji rodzinnych. Darowizna to rozwiązanie szybsze i prostsze, jednak wiąże się z ryzykiem roszczeń o zachowek i nie gwarantuje zbywcy opieki. Umowa dożywocia jest czynnością bardziej złożoną, nakładającą na nabywcę obowiązek dożywotniego utrzymania seniora. W zamian oferuje jednak wyższy poziom bezpieczeństwa: zapewnia zbywcy dożywotnią opiekę, a nabywcę co do zasady zwalnia z obowiązku zapłaty zachowku.
Czy umowa dożywocia chroni przed zachowkiem?
Umowa dożywocia, jako czynność o charakterze odpłatnym, co do zasady nie podlega doliczeniu do substratu zachowku, chroniąc nabywcę przed roszczeniami spadkobierców. Ryzyko wiąże się jedynie z możliwością sądowego wykazania pozorności umowy, w sytuacji, gdy dożywotnia opieka nie była faktycznie sprawowana.
Jakie są wady umowy dożywocia?
- Utrata własności: Zbywca traci prawo do nieruchomości z chwilą podpisania aktu, stając się zależnym od nabywcy.
- Trudność rozwiązania: W przeciwieństwie do darowizny, umowy dożywocia nie można odwołać jednostronnie. Jej rozwiązanie lub zamiana na rentę wymaga długotrwałego procesu sądowego i zaistnienia „wyjątkowych wypadków”.
- Obciążenie nieruchomości: Prawo dożywocia jest wpisane do księgi wieczystej, co w praktyce znacznie utrudnia, a czasem uniemożliwia dalszą odsprzedaż nieruchomości lub jej obciążenie kredytem.
- Ryzyko konfliktów: Istnieje ryzyko niewywiązywania się nabywcy z obowiązku opieki, co może prowadzić do sporów sądowych.
Na czym polega umowa o dożywocie?
Jest to cywilnoprawna umowa, na mocy której właściciel przenosi własność nieruchomości na nabywcę w zamian za zobowiązanie do zapewnienia mu dożywotniego utrzymania. Nabywca przyjmuje zbywcę jako domownika, dostarcza mu wyżywienia, ubrania, mieszkania oraz niezbędnej pomocy i pielęgnacji. W odróżnieniu od darowizny dożywocie jest umową odpłatną (ekwiwalentną) i dwustronną. Dla swojej ważności wymaga zachowania formy aktu notarialnego.
Kto jest właścicielem mieszkania przy umowie dożywocia?
Z chwilą podpisania aktu notarialnego wyłącznym właścicielem nieruchomości staje się nabywca. Uzyskuje on pełne prawo do rozporządzania majątkiem, w tym do jego sprzedaży. Należy jednak pamiętać, że prawo dożywocia stanowi obciążenie nieruchomości, które jest skuteczne względem osób trzecich. Oznacza to, że w przypadku zbycia nieruchomości przez nabywcę, obowiązki opiekuńcze względem dożywotnika przechodzą na każdego kolejnego właściciela (zgodnie z art. 910 K.c.).
Co, jeśli nabywca nie wywiązuje się z umowy dożywocia?
Prawo chroni dożywotnika przed nielojalnością nabywcy. W sytuacji konfliktu lub braku opieki, strona poszkodowana może wystąpić do sądu o zamianę świadczeń w naturze na dożywotnią rentę pieniężną. lub rozwiązanie umowy dożywocia. W skrajnych, wyjątkowych przypadkach możliwe jest nawet sądowe rozwiązanie umowy i odzyskanie nieruchomości. Należy jednak pamiętać, że ciężar udowodnienia zaniedbań (poprzez świadków czy dokumenty) spoczywa na powodzie.