Darowizna od rodziców – czy trzeba zapłacić podatek?

Darowizna od rodziców – czy trzeba zapłacić podatek?

Członkowie najbliższej rodziny mogą być zwolnieni z podatku od spadków i darowizn, jednak aby takie zwolnienie przysługiwało, musimy dopełnić pewnych formalności w odpowiednim urzędzie skarbowym. Co więcej, warto wiedzieć, że obowiązują nas kwoty wolne od podatku w zależności od poszczególnych grup podatkowych, w jakich znajdują się darczyńcy.

Jak wygląda zgłoszenie darowizny od rodziców i jakie czekają nas obowiązki podatkowe z tego tytułu? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań można znaleźć w tym artykule! Zapraszamy do lektury!

Czym jest darowizna?

Darowizna to umowa, przez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego przekazania świadczenia na rzecz osoby obdarowanej, kosztem swojego majątku. Definicję umowy darowizny można znaleźć w art. 888 k.c.

Przedmiotem świadczenia, czyli darowizny mogą być np. pieniądze, nieruchomości czy też ruchomości.

Opodatkowanie darowizny – co warto wiedzieć na temat darowizny?

Jeżeli nabyliśmy własność rzeczy czy praw majątkowych w drodze darowizny, to otrzymany przez nas majątek może podlegać opodatkowaniu.

Nie wymaga się składania zeznania podatkowego jeżeli:

  • Wartość rynkowa darowizny nie przekracza kwoty wolnej od podatku – łączna wartość majątku nabytego od tej samej osoby w ciągu ostatnich 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, nie może przekroczyć kwoty wolnej od podatku.
  • Darowizna została dokonana w formie aktu notarialnego – jeżeli jest to darowizna u notariusza, wówczas obowiązek zgłoszenia ciąży na notariuszu. To u niego płacimy podatek (jeżeli jest to wymagane w danym przypadku).

malutki domek na dłoniPodatek od darowizny wynika z ustawy o podatku od spadków i darowizn. To, jaki podatek zapłacimy, uzależnione jest od stopnia bliskości i pokrewieństwa z naszym darczyńcą. Nie każda darowizna musi wiązać się też z obowiązkiem zapłaty podatku. Przykładem jest właśnie darowizna rodziców na rzecz dziecka.

Opodatkowanie darowizny a pokrewieństwo

Jak już wiemy, otrzymane darowizny podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, jednak w poszczególnych grupach podatkowych zostały przewidziane pewne zwolnienia. W prawie wyodrębniono trzy grupy pokrewieństwa lub powinowactwa. Dla każdej z tych grup wyszczególniono kwoty wolne od podatku.

  • Grupa I to małżonek, zstępni (np. syn, córka, wnuki, prawnuki), wstępni (np. matka, ojciec, dziadkowie), rodzeństwo, ojczym, macocha, pasierb, zięć, synowa czy teściowie.
  • Grupa II to zstępni rodzeństwa (np. dzieci brata), rodzeństwo rodziców (wujek, ciocia), zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych (np. mąż wnuczki).
  • Grupa III z kolei obejmuje pozostałe osoby, których nie zalicza się do żadnej z powyższych grup.
  •  

Podatkowi nie podlegają darowizny o wartości nieprzekraczającej:

  • 10 434 zł – dla osób należących do I grupy podatkowej,
  • 7878 zł – dla osób należących do II grupy podatkowej,
  • 5308 zł – dla osób należących do III grupy podatkowej.

Nieopodatkowana kwota spadków i darowizn otrzymanych od jednej osoby z najbliższej rodziny wzrośnie w lipcu 2023 roku i wynosić będzie:

  • 36 120 zł – dla osób należących do I grupy podatkowej,
  • 27 090 zł – dla osób należących do II grupy podatkowej,
  • 18 060 zł – dla osób będących w III grupie podatkowej.

Do limitu kwoty wolnej od podatku zalicza się wszystkie darowizny otrzymane od tej samej osoby w ciągu 5 lat.

Warto też wiedzieć, że istnieje tzw. grupa 0, która nie funkcjonuje w nomenklaturze ustawy, jednak zasługuje na wyróżnienie ze względu na swoją funkcjonalność. Osoby należące do tej grupy mogą skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Jedynym zobowiązaniem jest złożenie odpowiedniego zaświadczenia do właściwego urzędu skarbowego (jeżeli wymagane jest takie zgłoszenie). Do grupy 0 zaliczyć można obecnego małżonka, zstępnych, wstępnych (w tym właśnie rodziców), rodzeństwo, pasierba, ojczyma czy macochę. Jest to podział stosowany tylko do celów zwolnienia podatkowego. W świetle prawa osoby te należą do grupy I.

Darowizna od rodziców – obowiązki obdarowanego

W przypadku otrzymania darowizny od rodziców i innych osób z grupy 0 możemy być zwolnieni z opodatkowania bez względu na wartość darowizny. Taką darowiznę należy jednak zgłosić właściwemu urzędowi skarbowemu w terminie do 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny.

Zgłoszenie darowizny od rodziców do urzędu powinno nastąpić na druku SD-Z2 (Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych). Obowiązek takiego zgłoszenia powstaje po przekroczeniu kwoty wolnej od podatku. Niemniej, nawet po przekroczeniu tej kwoty, nie będziemy musieli płacić podatku.

Obowiązek zgłoszenia darowizny od rodziców nie występuje w przypadku umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Jak rozliczyć darowiznę pieniężną, którą przekazali nam rodzice?

Darowizna w postaci środków pieniężnych od rodziców nie podlega opodatkowaniu w przypadku, gdy udokumentowana jest dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy, przekazem pocztowym albo też wpłynęła na rachunek prowadzony w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej nabywcy. Oprócz potwierdzenia przelewu konieczna jest też umowa zawarta w formie pisemnej.

Aby zgłosić darowiznę, należy uzupełnić formularz SD-Z2 i dołączyć do niego stosowne potwierdzenie, takie jak np. wydruki z rachunku bankowego. Dokumenty można złożyć elektronicznie w usłudze e-Deklaracje i podpisać kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo papierowo we właściwym urzędzie skarbowym.

uścisk dłoniPamiętajmy, że tylko prawidłowe udokumentowanie darowizny od rodziców uprawnia nas do zwolnienia z podatku od darowizn i spadków.

Jakie mogą być konsekwencje niezgłoszenia darowizny?

W chwili otrzymania darowizny, obdarowany ma obowiązek zgłoszenia darowizny od rodziców w wyznaczonym terminie. Jeżeli tego nie uczyni, traci możliwość skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania darowizn i spadków. Wówczas taka darowizna jest opodatkowana na zasadach ogólnych i powoduje konieczność złożenia odpowiedniej deklaracji oraz zapłaty podatku wraz z ewentualnymi odsetkami.

W przypadku, gdy niezgłoszona darowizna od rodziców wyjdzie na jaw w momencie czynności sprawdzających, urząd skarbowy może nałożyć na nas dodatkową sankcję. Pamiętajmy też, że darowizny niezgłoszone nie ulegają przedawnieniu.

Podsumowanie

Rodzice należą do tzw. grupy podatkowej 0, co oznacza, że otrzymane od nich darowizny nie podlegają opodatkowaniu od spadków i darowizn. Niemniej, jeżeli przekroczymy kwotę wolną od podatku 10 434 zł, należy ten fakt zgłosić do odpowiedniego urzędu skarbowego, używając właściwego formularzu SD-Z2, w terminie do 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego (otrzymania darowizny).

Darowizna od rodziców, która wynosi poniżej 10 434 zł, nie wymaga zgłoszenia do urzędu skarbowego.

Piotr Chełstowski
Absolwent studiów magisterskich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Po ukończeniu studiów pracował jako asystent notarialny w kilku warszawskich kancelariach notarialnych, a następnie odbył etatową aplikację notarialną przy Izbie Notarialnej w Warszawie. Obecnie prowadzi własną kancelarię notarialną w Warszawie.

Umowa dożywocia — co to jest i na czym polega?

Umowa dożywocia — co to jest i na czym polega?

Umowa dożywocia jest umową cywilno-prawną, na mocy której właściciel nieruchomości decyduje się przenieść jej własność na nabywcę w zamian za dożywotnie utrzymanie i opiekę. Musi być podpisana w ściśle określonej formie pod rygorem nieważności. Obciążenie nieruchomości prawem dożywocia niesie ze sobą określone skutki prawne. W wyjątkowych sytuacjach możliwa jest zmiana uprawnień wynikających z umowy dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych świadczeń. Czym jest umowa dożywocia? Co powinno się znajdować w umowie o dożywocie? Czy można rozwiązać umowę dożywocia? O tym dowiesz się poniżej.

TL;DR – Co to jest umowa dożywocia i na czym polega?

Umowa dożywocia to cywilno-prawna alternatywa dla dziedziczenia lub darowizny, która zapewnia zbywcy dożywotnią opiekę w zamian za przeniesienie własności nieruchomości na nabywcę.

1. Istota i forma prawna

  • Definicja: Zbywca (dożywotnik) przenosi własność nieruchomości na nabywcę w zamian za jego dożywotnie utrzymanie i opiekę (obejmujące np. mieszkanie, wyżywienie, opał, ubrania i koszty pochówku).
  • Forma: Umowa dożywocia musi być zawarta w formie aktu notarialnego, aby miała moc prawną.
  • Obowiązki (ustawowe): Jeśli umowa nie określa szczegółów, nabywca ma obowiązek przyjąć dożywotnika pod swój dach i zapewnić mu należytą pomoc w chorobie.

2. Kluczowe konsekwencje prawne

Konsekwencja Darowizna Umowa Dożywocia
Zachowek Wliczana do spadku – przyszli spadkobiercy mogą żądać zachowku. Nie wliczana do spadku – skutecznie pozbawia ustawowych spadkobierców prawa do żądania zachowku od nabywcy.
Rozwiązanie/Zamiana Można odwołać z powodu rażącej niewdzięczności. Możliwość sądowego rozwiązania lub zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę (np. z powodu pogorszenia wzajemnych stosunków).
Sprzedaż Nabywca może sprzedać nieruchomość, ale prawo dożywocia obciąża nieruchomość (nowy nabywca musi wiedzieć o tym prawie).  

3. Aspekty dodatkowe

  • Sprzedaż nieruchomości: Jeżeli nabywca zbył nieruchomość, dożywotnikowi wciąż przysługuje prawo dożywocia, ale może żądać zamiany tego prawa na dożywotnią rentę od sądu.

Ruchomości: Umowa przenosi tylko nieruchomość. Ruchomości (meble, sprzęty) znajdujące się w nieruchomości podlegają dziedziczeniu po dożywotniku.

Czym jest umowa dożywocia?

Umowa dożywocia uregulowana jest w kodeksie cywilnym w art. 908–916. Zgodnie z zawartymi w nim przepisami jedna ze stron umowy (dożywotnik) decyduje się na przeniesienie prawa własności nieruchomości na nabywcę. Z kolei nabywca nieruchomości zobowiązany jest dożywotnio utrzymywać zbywcę. Pod rygorem nieważności umowa dożywocia musi być zawarta w formie aktu notarialnego.

Dokładne obowiązki nabywcy względem dożywotnika powinny być zawarte w umowie dożywocia. W przypadku braku takich zapisów uważa się, że nabywca nieruchomości przyjmie zbywcę pod swój dach oraz zapewni mu m.in. mieszkanie, wyżywienie, opał oraz ubrania. Dożywotnikiem może być wyłącznie osoba fizyczna, natomiast nabywcą nieruchomości może być dowolny podmiot. Prawo dożywocia można ustanowić dla kilku osób oraz na rzecz osoby bliskiej zbywcy (np. żony).

Co to znaczy „dożywotnie utrzymanie”?

Umową dożywocia można dowolnie określić, jakie konkretne obowiązki wobec dożywotnika będzie miał nabywca nieruchomości. W przypadku gdy strony umowy dożywocia nie uzgodniły między sobą, co dokładnie będzie wchodzić w zakres dożywotniego utrzymania, ustawodawca w art. 908 kodeksu cywilnego uściślił, iż dożywotnik powinien mieć zagwarantowaną należytą pomoc i opiekę w trakcie choroby.

Dodatkowo nabywca z własnych środków musi pokryć koszty pochówku dożywotnika odpowiadające lokalnym tradycjom. Strony umowy dożywocia powinny łączyć bliskie relacje osobiste. Są one gwarantem tego, że nabywca nieruchomości będzie w sposób rzetelny zajmował się zbywcą, a umowa o dożywocie nie ulegnie rozwiązaniu. Ponadto w umowie dożywocia mogą znajdować się zapisy, zgodnie z którymi zbywcy może przysługiwać służebność osobista lub użytkowanie.

Co warto wiedzieć? Prawo dożywocia jest niezbywalne i nie podlega dziedziczeniu, wygasa z chwilą śmierci dożywotnika.

Co powinno się znajdować w umowie o dożywocie?

Oprócz obowiązków nabywcy względem dożywotnika w umowie o dożywocie należy również podać dane stron w szczególności numer i serię dowodu osobistego, numer PESEL czy miejsce zamieszkania, a także określić przedmiot umowy dożywocia podać dokładnie dzień, miesiąc i rok jego wydania. Ponadto do umowy dożywocia należy dołączyć m.in.:

  • dokumenty świadczące o prawie własności nieruchomości,
  • wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej,
  • zaświadczenie o niezaleganiu w podatku od nieruchomości.

podpisanie umowy na spotkaniu

Jakie są koszty podpisania umowy dożywocia?

W znakomitej części koszty sporządzenia umowy dożywocia uzależnione są od wartości nieruchomości stanowiącej jej przedmiot. Dodatkowo należy zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych, którego kwota wynosi 2% wartości rynkowej nieruchomości, taksę notarialną oraz opłatę sądową za dokonanie wpisu do księgi wieczystej nieruchomości zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Umowa dożywocia — zamiana na rentę

Gdy wzajemne stosunki zbywcy i nabywcy nieruchomości ulegną pogorszeniu lub gdy zobowiązany z tytułu umowy dożywocia zbył nieruchomość stanowiącą jej przedmiot, właściwy sąd może wydać decyzję o zamianie świadczeń określonych w umowie dożywocia na dożywotnią rentę. Wysokość renty uzależniona jest od wartości zobowiązań nałożonych na nabywcę nieruchomości. Wnioskować o zamianę prawa dożywocia na rentę może każda ze stron umowy lub w przypadku zbycia nieruchomości przez nabywcę tylko dożywotnik. W przypadku gdy sąd dokona zamiany prawa dożywocia na rentę, nieruchomość pozostaje własnością zobowiązanego z umowy o dożywocie.

Czy można rozwiązać umowę dożywocia?

Umowa dożywocia rozwiązuje się z mocy prawa z chwilą śmierci dożywotnika. Jednak ustawodawca przewidział wyjątkowe sytuacje, w których możliwe jest sądowe rozwiązanie umowy o dożywocie. Mogą o nie wnioskować obie strony umowy dożywocia.

Ponadto, jeżeli bezpośrednim skutkiem zawarcia umowy o dożywocie jest niewypłacalność zbywcy, nabywca nieruchomości może wnioskować o uznania umowy dożywocia za bezskuteczną w ciągu 5 lat od podpisania umowy dożywocia.

Umowa dożywocia a zachowek

Jeżeli chcemy przenieść własność nieruchomości gruntowej na konkretny podmiot oraz jednocześnie pozbawić zachowku ustawowych spadkobierców podpiszmy umowę dożywocia. Sporządzenie umowy dożywocia gwarantuje, że w razie śmierci dożywotnika osoby, którym przysługuje prawo do zachowku, nie mogą żądać od nabywcy nieruchomości zapłaty przewidzianej prawem części spadku. Jeżeli zdecydujemy się przenieść własność danej nieruchomość za pomocą umowy darowizny, przyszli spadkobiercy dożywotnika mogą żądać od nabywcy nieruchomości wypłacenia im zachowku.

Umowa dożywocia — co jeszcze musimy o niej wiedzieć

Jeżeli posiadamy mieszkanie, które obciążone jest prawem dożywocia i chcemy je sprzedać, musimy w ogłoszeniu o zbyciu nieruchomości zawrzeć informację o istnieniu takiego prawa. Kupujący powinni mieć wiedzę o sporządzonej umowie dożywocia. Ponadto dożywotnikowi przysługiwać będzie w takim przypadku możliwość zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę o wartości odpowiadającej temu prawu.

W momencie, gdy małżonkowie posiadający wspólność majątkową rozwodzą się, nieruchomość będąca przedmiotem umowy o dożywocie również zostanie podzielona, gdyż stanowi wspólną własność małżonków.

Umowa dożywocia przenosi na nabywcę jedynie nieruchomość. Wszystkie znajdujące się w niej ruchomości (meble, dzieła sztuki, sprzęt elektroniczny) z chwilą śmierci dożywotnika podlegają dziedziczeniu. Zobowiązany do dożywotniego utrzymania zbywcy nie może rozporządzać rzeczami zmarłego zbywcy.

Podsumowanie

Ponieważ przedmiotem umowy dożywocia jest nieruchomość, musi być ona obligatoryjnie sporządzona w formie aktu notarialnego. Jakie dokumenty są potrzebne i ile kosztuje umowa dożywocia u notariusza, sprawdzisz na stronie kancelarii. Jeżeli umowa o dożywocie nie zawiera konkretnych uprawnień, które będą przysługiwać dożywotnikowi, nabywca nieruchomości powinien przyjąć zbywcę jako współmieszkańca, a także zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. Jeżeli relacje łączące strony ulegną znacznemu pogorszeniu, możliwe jest rozwiązanie umowy o dożywocie przez sąd lub zamiana na dożywotnią rentę.

Piotr Chełstowski
Absolwent studiów magisterskich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Po ukończeniu studiów pracował jako asystent notarialny w kilku warszawskich kancelariach notarialnych, a następnie odbył etatową aplikację notarialną przy Izbie Notarialnej w Warszawie. Obecnie prowadzi własną kancelarię notarialną w Warszawie.

Darowizna mieszkania, darowizna nieruchomości – najważniejsze informacje o darowiźnie mieszkania i domu

Darowizna mieszkania, darowizna nieruchomości – najważniejsze informacje o darowiźnie mieszkania i domu

Darowizna mieszkania, sporządzenie umowy w formie aktu notarialnegoDarowizna to jeden ze sposobów przekazania nieruchomości w ręce osoby trzeciej. Zazwyczaj rodzice przekazują mieszkanie dzieciom, chcąc zapewnić im dobry start w przyszłość, jednak przekazanie nieruchomości w formie darowizny może dotyczyć także innych osób zarówno z rodziny, jak i widniejących w świetle prawa jako osoby obce darczyńcy.

Jak wygląda przepisanie mieszkania w formie darowizny, jakie dokumenty należy przygotować przy darowiźnie i kogo obejmuje podatek od darowizny? Jaki jest koszt sporządzenia umowy darowizny i czy darowiznę można cofnąć? Czy umowę darowizny mieszkania (przepisanie mieszkania) można sporządzić wyłącznie u notariusza? Czytaj dalej i dowiedz się więcej o zasadach darowizny nieruchomości!

TL;DR – Darowizna nieruchomości

Darowizna to nieodpłatne przekazanie własności nieruchomości. Jest to popularny sposób przekazywania majątku, ale wymaga ścisłego przestrzegania formy prawnej i terminów podatkowych.

1. Forma i koszty w przypadku darowizny nieruchomości

  • Bezwzględna forma: Umowa darowizny nieruchomości musi być sporządzona wyłącznie w formie aktu notarialnego (pod rygorem nieważności).
  • Koszty: Obejmują taksę notarialną (jej maksymalna wysokość zależy od wartości nieruchomości), opłaty sądowe i podatek od darowizny (jeśli nie ma zwolnienia).
  • Wycena: Wartość nieruchomości dla notariusza i urzędu skarbowego może być ustalona na podstawie wyceny rzeczoznawcy majątkowego.

2. Zobowiązanie podatkowe i zwolnienia (kluczowe terminy)

W Polsce wyróżnia się trzy grupy podatkowe dla darowizn, które mają różne kwoty wolne od podatku. Najważniejsza jest Grupa Zero (najbliższa rodzina), która korzysta z pełnego zwolnienia.

Grupa Podatkowa Kto jest w grupie (Przykłady) Kwota Wolna od Podatku (do 2022 r.) Warunki Pełnego Zwolnienia
I (Najbliższa rodzina) Małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), rodzeństwo. 10.434 zł Konieczne jest zgłoszenie darowizny do US (formularz SD-Z2) w terminie 6 miesięcy od jej zawarcia.
II i III Dalsza rodzina i osoby obce. 7.878 zł / 5.308 zł Zwolnienie nie przysługuje (płaci się podatek od nadwyżki ponad kwotę wolną).

Ważne ułatwienie: Jeżeli umowa jest sporządzana w formie aktu notarialnego, obowiązek zgłoszenia darowizny do Urzędu Skarbowego leży na notariuszu.

3. Anulowanie i sprzedaż

  • Anulowanie: Darowiznę można odwołać w dwóch przypadkach: z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego lub w przypadku drastycznej zmiany stanu majątkowego darczyńcy, która zagraża jego utrzymaniu.
  • Sprzedaż: Sprzedaż nieruchomości z darowizny jest zwolniona z podatku dochodowego (19% od dochodu), jeśli nastąpi po upływie 5 lat (liczone od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła darowizna).

Dziecko (<18 lat): Darowizna dla małoletniego jest możliwa, ale zarządzanie nieruchomością wymaga zgody Sądu Rodzinnego, jeśli dotyczy to istotnych czynności.

Na czym polega darowizna lokalu mieszkalnego lub darowizna domu?

Zgodnie z art. 888 Kodeksu Cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. W kwestii darowizny nieruchomości oznacza to, że darczyńca zgadza się na nieodpłatne przekazanie danej nieruchomości: mieszkania lub domu wyznaczonej osobie, bez domagania się od niej zapłaty za nabyty majątek. W drodze umowy darowizny następuje więc przekazanie prawa własności nieruchomości.

Nabycie własności darowanej nieruchomości, zwolnienie od podatku nabycie własności rzeczy

Umowa darowizny mieszkania lub domu w formie aktu notarialnego – jak powinna wyglądać?

Art. 158 Kodeksu Cywilnego informuje, że umowa uprawniająca do przeniesienia własności nieruchomości (a zatem także umowa darowizny mieszkania) powinna zostać przedstawiona w formie aktu notarialnego, spisanego w obecności notariusza.

Aby umowa była ważna, konieczne jest także złożenie przez obdarowanego stosowanego oświadczenia woli. W sytuacji, gdy umowa nie będzie miała wymaganej formy, darowizna nieruchomości będzie unieważniona.

Prawidłowo sporządzona umowa darowizny nieruchomości powinna zawierać takie elementy jak:

  • imiona, nazwiska, imiona rodziców, stan cywilny, PESEL, numery i serie dowodów osobistych, miejsce urodzenia oraz adres darczyńcy i obdarowanego;
  • informacja, co jest przedmiotem darowizny (orzeczenie przedmiotu darowizny);
  • oświadczenie darczyńcy do darowania nieruchomości;
  • oświadczenie obdarowanego o przyjęciu darowizny (oświadczenie chęci otrzymania darowizny);
  • miejsce podpisania umowy;
  • datę zawarcia umowy darowizny.

Aby wszelkie procedury zostały wypełnione sprawnie i zgodnie z prawem, przed wizytą u notariusza należy przygotować następujące dokumenty:

  • dowód tożsamości,
  • odpis z księgi wieczystej nieruchomości lub numer księgi wieczystej;
  • podstawę nabycia nieruchomości (np. umowę z deweloperem);
  • zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej (w przypadku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu/spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego);
  • zaświadczenie o zapłacie podatku od darowizny (podatek należy uiścić w urzędzie skarbowym) lub zaświadczenie o zwolnieniu z zapłacenia podatku (w większości przypadków przekazanie darowizny nie wymaga uiszczenia podatku).

Podatek od zstępnych rodzeństwa, małżonków rodzeństwa i małżonków pasierbów

Ile kosztuje przepisanie mieszkania w formie darowizny?

Opłata, jaką należy uiścić u notariusza sporządzającego akt darowizny mieszkania lub domu, regulowana jest przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Koszt maksymalny taksy zależy przede wszystkim od wartości nieruchomości i jest ustalany indywidualnie.

Aby uniknąć niewłaściwej wyceny wartości domu lub mieszkania, warto skorzystać z usług rzeczoznawcy majątkowego, który dokona prawidłowego oszacowania wartości, a sporządzony przez niego dokument będzie podstawą do naliczenia opłaty przez kancelarię notarialną. Warto pamiętać, że umowa musi zawierać informacje co do tego, kto ponosi koszty zawarcia umowy darowizny.

Darowizna mieszkania a podatek – kogo dotyczą opłaty?

Aktualnie obowiązujące przepisy prawne ustanawiają 3 grupy podatkowe i limity zwolnienia z opłat. Podatek od darowizny mieszkania nalicza się po przekroczeniu kwoty wolnej od podatku (nadwyżki podstawy opodatkowania). 

Ile wynosi podatek od darowizny?

W Polsce wyróżniamy 3 grupy podatkowe:

I grupa podatkowa: małżonek, zstępni (np. córka, syn, wnuk), wstępni (np. dziadkowie, ojciec, matka), pasierb, synowa, zięć, rodzeństwo, teściowie, ojczym, macocha – kwota wolna od podatku wynosi wówczas 10.434 zł;

II grupa podatkowa: zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków – kwota wolna od podatku wynosi 7.878 zł;

III grupa podatkowa: pozostałe, niewymienione wyżej osoby – kwota wolna od podatku wynosi 5.308 zł.

Zwolnienie z podatku od darowizny

Zwolnienie z podatku przy zawieraniu umów z tytułu darowizny mieszkania lub domu również regulowane jest prawnie. Art. 4a Ustawy o podatku od spadków i darowizn mówi, że:

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

Powyższe przepisy informują wówczas, że w przypadku darowania lokalu mieszkalnego lub domu osobom z I grupy podatkowej (z wyłączeniem zięcia, synowej i teściów), są one zwolnione z zapłaty podatku, jednak obdarowany musi dołączyć do formularza SD-Z2 dokumenty potwierdzające darowiznę i stopień pokrewieństwa w ciągu 6 miesięcy od daty zawarcia transakcji. 

Warto wiedzieć, że spisując umowę darowizny w formie aktu notarialnego, osoba obdarowana zwolniona jest z obowiązku zgłoszenia darowizny mieszkania, gdyż obowiązek ten leży po stronie notariusza.

darowizna mieszkania, radość z przepisania mieszkania, oświadczenie darczyńcy

Darowizna mieszkania dla dziecka – czy można przekazać mieszkanie dziecku poniżej 18 r.

Decydując się na darowiznę mieszkania małoletniemu dziecku, należy pamiętać, że nie może ono nabyć praw do lokalu przed ukończeniem 18 roku życia. W takiej sytuacji, chcąc rozporządzać finansami małoletniego, konieczne byłoby uzyskanie orzeczenia Sądu Rodzinnego. Aby tego uniknąć, rodzice mogą samodzielnie zakupić nieruchomość, a następnie przekazać ją dziecku poprzez umowę darowizny. Transakcja wówczas będzie zwolniona z podatku.

Czy mogę anulować darowiznę mieszkania?

Przepisy Kodeksu Cywilnego regulują dwie sytuacje, kiedy darowizna nieruchomości może zostać odwołana:

Zmiana stanu majątkowego darczyńcy po zawarciu umowy – jest to sytuacja, gdy przekazanie mieszkania w formie darowizny (lub innej nieruchomości) powodowałoby uszczerbek dla własnego utrzymania darczyńcy lub dla spełniania ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

Rażąca niewdzięczność ze strony obdarowanego – wówczas darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną. Zwrot darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Należy jednak podkreślić, że darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył.

Jak ustalić kwotę wolną od podatku? Akt notarialny, darowizna działki

Czy można sprzedać mieszkanie z darowizny?

Zgodnie z prawem, sprzedaż nieruchomości nabytej drogą darowizny odbywa się zgodnie z zasadami sprzedaży nieruchomości zakupionej samodzielnie. Wówczas sprzedając mieszkanie po upływie 5 lat od jego nabycia, nie ma obowiązku zapłaty podatku. Gdy od nabycia mieszkania nie minęło 5 lat (liczone od końca roku kalendarzowego, w którym otrzymano darowiznę), sprzedający zobowiązany jest opłacić podatek wynoszący 19% dochodu.

Warto podkreślić, że zapłaty można uniknąć, przeznaczając otrzymane środki na cele mieszkaniowe (np. na budowę domu).

Darowizna mieszkania – podsumowanie

Darowizna nieruchomości to niewątpliwie miły gest. Należy jednak pamiętać, że aby czynności nabrały mocy prawnej, umowa darowizny powinna mieć formę aktu notarialnego i zostać sporządzona w obecności notariusza. Jednocześnie należy pamiętać o zasadach podatkowych, aby nabycie nieruchomości nie wiązało się z nieprzyjemnymi konsekwencjami.

Decydując się na darowiznę mieszkania lub domu osobom z I grupy podatkowej (z wyłączeniem teściów, synowej i zięcia), konieczne jest dostarczenie do urzędu skarbowego odpowiedniego formularza w ciągu 6 miesięcy od zawarcia umowy.

Umowa darowizny – Najczęściej zadawane pytania

W jakiej formie musi być zawarta umowa darowizny mieszkania?

Przepisanie nieruchomości bezwzględnie wymaga formy aktu notarialnego. Sporządzenie zwykłej umowy pisemnej bez udziału notariusza skutkuje jej całkowitą nieważnością w świetle prawa.

Ile kosztuje sporządzenie darowizny u notariusza?

Koszty nie są stałe i zależą głównie od wartości przekazywanej nieruchomości. Na ostateczny koszt usługi składają się: taksa notarialna (której maksymalne stawki reguluje Minister Sprawiedliwości) powiększona o podatek VAT 23%, opłaty sądowe (za wpisy w księdze wieczystej), koszty wypisów aktu notarialnego oraz ewentualny podatek od darowizny.

Czy muszę płacić podatek od darowizny mieszkania?

Nie, jeśli należysz do tzw. zerowej grupy podatkowej, czyli najbliższej rodziny (m.in. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha). Co niezwykle ważne, ponieważ darowizna nieruchomości musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego, nie musisz zgłaszać tego faktu do urzędu skarbowego na żadnym druku. Zwolnienie z podatku przysługuje Ci z urzędu, a wszelkich formalności zgłoszeniowych dopełni za Ciebie notariusz sporządzający umowę.

Czy można przekazać mieszkanie dziecku, które nie ma jeszcze 18 lat?

Tak, jest to możliwe, jednak wiąże się z pewnymi warunkami. Rodzice mogą przyjąć darowiznę w imieniu dziecka bez zgody sądu opiekuńczego pod warunkiem, że mieszkanie nie jest w żaden sposób obciążone (np. hipoteką, dożywociem lub służebnością). Jeśli obciążenia istnieją, na samo przyjęcie darowizny potrzebna będzie uprzednia zgoda sądu. Pamiętaj też, że małoletni nie może samodzielnie zarządzać majątkiem, dlatego do dokonywania ważnych czynności (np. późniejszej sprzedaży tego mieszkania), konieczna będzie zgoda sądu opiekuńczego.

Czy mogę sprzedać mieszkanie otrzymane w darowiźnie?

Tak, ale czas sprzedaży ma ogromne znaczenie. Jeśli sprzedasz nieruchomość przed upływem 5 lat (licząc od końca roku kalendarzowego, w którym otrzymałeś darowiznę), zapłacisz 19% podatku dochodowego (PIT). Z podatku tego zwolni Cię jednak tzw. ulga mieszkaniowa pod warunkiem, że zarobione w ten sposób pieniądze przeznaczysz na własne cele mieszkaniowe (np. zakup innej nieruchomości, budowę domu, remont) w ciągu maksymalnie 3 lat od sprzedaży. Jeśli natomiast zbędziesz mieszkanie po upływie 5 lat od darowizny, sprzedaż ta będzie całkowicie zwolniona z podatku dochodowego.

Czy po otrzymaniu darowizny muszę zaktualizować księgę wieczystą?

Tak, zmiana właściciela wynikająca z darowizny mieszkania wymaga aktualizacji księgi wieczystej. W praktyce jednak nie musisz zajmować się tym samodzielnie. Po podpisaniu umowy darowizny to notariusz, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, składa do sądu wieczystoksięgowego wniosek o wpisanie osoby obdarowanej jako nowego właściciela nieruchomości.

Piotr Chełstowski
Absolwent studiów magisterskich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Po ukończeniu studiów pracował jako asystent notarialny w kilku warszawskich kancelariach notarialnych, a następnie odbył etatową aplikację notarialną przy Izbie Notarialnej w Warszawie. Obecnie prowadzi własną kancelarię notarialną w Warszawie.

Podatek od darowizny – Kiedy trzeba go zapłacić?

Podatek od darowizny – Kiedy trzeba go zapłacić?

podatek od darowizny, darowizna bez podatku, darowizna podatek, konto obdarowanego

Kiedy otrzymujemy pieniądze, samochód czy nieruchomość, musimy zapłacić podatek od darowizny. Jego wysokość jest uzależniona od stopnia pokrewieństwa, który łączy strony umowy darowizny oraz jej wartości rynkowej. Przepisy dotyczące podatku od darowizn znajdują się w ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

Ustawa przewiduje jednak kwoty wolne od podatku oraz zwolnienia, dzięki którym w wielu przypadkach można legalnie uniknąć podatku od darowizny. Szczególne zasady dotyczą darowizny od rodziców i innych osób zaliczanych do najbliższej rodziny. Po spełnieniu ustawowych warunków taka darowizna może być zwolniona z podatku niezależnie od jej wartości.

W artykule wyjaśniamy, kiedy powstaje obowiązek podatkowy, ile wynosi podatek od darowizny, jakie obowiązują kwoty wolne, kiedy należy złożyć formularz SD-Z2 lub SD-3 oraz na jakich zasadach możliwa jest darowizna bez podatku.

Prawidłowe sporządzenie umowy darowizny

Darowizna jest umową, której stronami są darczyńca i obdarowany. Poprzez jej zawarcie darczyńca zobowiązuje się nieodpłatnie przekazać na rzecz obdarowanego określone dobra.

Może to być nieodpłatne przekazanie własności rzeczy, środków pieniężnych lub praw majątkowych.

Co do zasady oświadczenie darczyńcy powinno zostać złożone w formie aktu notarialnego. Umowa zawarta bez zachowania tej formy staje się jednak ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

Wyjątkiem jest sytuacja, w której przedmiotem darowizny jest nieruchomość (działka, mieszkanie lub garaż). Przeniesienie własności nieruchomości wymaga wtedy zachowania formy aktu notarialnego – akt darowizny sporządza notariusz.

Przy darowiźnie dokonanej w formie aktu notarialnego notariusz jest również płatnikiem podatku, jeżeli podatek jest należny.

Przedmiotem umowy darowizny mogą być pieniądze przekazane bezpośrednio, w formie przelewu bankowego oraz różnego rodzaju rzeczy i prawa majątkowe. Określenie podstawy opodatkowania w przypadku darowizny innej niż pieniężna powinno odbyć się na podstawie obowiązujących w chwili przekazania rzeczy cen rynkowych oraz z uwzględnieniem jej stanu.

Do jakiej grupy podatkowej należysz? Trzy grupy podatkowe

Podatnikiem podatku od darowizny jest obdarowany, czyli osoba, która otrzymuje rzeczy lub prawa majątkowe. Jeżeli darowizna nie korzysta ze zwolnienia i przekracza właściwą kwotę wolną, to właśnie obdarowany odpowiada za jej rozliczenie. Wysokość podatku, który zapłacimy, zależy w głównej mierze od wartości przedmiotu darowizny oraz od grupy podatkowej, w której znajduje się obdarowany.
Ustawodawca podzielił osoby mogące otrzymać darowiznę na trzy grupy. Od stopnia pokrewieństwa, jakie łączy darczyńcę z obdarowanym, zależy przynależność do poszczególnych grup podatkowych.

Wyróżniamy następujące grupy:

  1. Aktualny małżonek, rodzice i dziadkowie (tzw. wstępni), dzieci i wnuki (tzw. zstępni), rodzeństwo, zięć, synowa, macocha, ojczym, pasierb, teściowie.
  2. Bratankowie, siostrzenice, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo rodziców, szwagrowie/rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, a także małżonkowie innych zstępnych.
  3. Wszystkie osoby, które nie zostały wymienione w 1 i 2 grupie. Przykładowo, może to być sąsiad, przyjaciel, współpracownik albo konkubent.

Ponadto w ramach pierwszej grupy podatkowej wyróżnia się tzw. zerową grupę podatkową, do której należą małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha – najbliższa rodzina. Grupa ta jest zwolniona z obowiązku zapłaty podatku po spełnieniu określonych prawem warunków.

Do grupy zerowej nie należą natomiast teściowie, zięć ani synowa, mimo że są zaliczani do I grupy podatkowej.

podatek od darowizny od rodziców, darowizna od rodziców podatek, rachunek bankowy nabywcy

Darowizna – kwota wolna od podatku

Jeśli wartość otrzymanej darowizny nie przekracza kwoty wolnej od podatku, która jest różna dla poszczególnych grup podatkowych, nie musimy płacić daniny. W przypadku przekroczenia kwoty wolnej będziemy musieli rozliczyć się z fiskusem, chyba że zastosowanie znajdzie odpowiednie zwolnienie podatkowe.

Kwota wolna od podatku dla poszczególnych grup podatkowych wynosi:

  • I grupa: 36 120 zł.
  • II grupa: 27 090 zł.
  • III grupa: 5 733 zł.

Przy ustalaniu, czy przekroczono kwotę wolną, sumuje się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok.

Jeżeli kwota wolna zostanie przekroczona, podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną właściwą dla danej grupy podatkowej.

Od 1 lipca 2023 r. zmieniły się przepisy odnośnie do kwoty wolnej od podatku, co niewątpliwie jest korzystne dla obdarowanych. Zwiększył się bowiem limit wysokości darowizny, po którego przekroczeniu należy zgłosić darowiznę fiskusowi i ją rozliczyć.

 Ile wynosi podatek od darowizny?

Wysokość należnego podatku zależy od grupy podatkowej oraz wysokości nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną. Obowiązują progresywne stawki podatkowe.

W I grupie podatkowej stawki wynoszą od 3% do 7%, w II grupie od 7% do 12%, natomiast w przypadku III grupy podatkowej – od 12% do 20%.

Stawka 20% może mieć również zastosowanie w szczególnej sytuacji, gdy podatnik powoła się przed organem podatkowym na niezgłoszoną wcześniej darowiznę albo polecenie darczyńcy, a należny podatek nie został zapłacony.

Podatek od darowizny od rodziców

Darowizna od rodziców może korzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Rodzice należą bowiem do tzw. grupy zerowej. Zwolnienie nie jest ograniczone maksymalną wartością darowizny, jeżeli obdarowany spełni warunki określone w ustawie.

Jeżeli łączna wartość nabyć od jednego rodzica przekracza 36 120 zł, obdarowany powinien co do zasady zgłosić darowiznę na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.

W przypadku środków pieniężnych warunkiem zwolnienia jest również odpowiednie udokumentowanie otrzymania pieniędzy – na rachunku płatniczym lub bankowym nabywcy, jego rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo przekazem pocztowym.

Kto nie musi zgłaszać darowizny?

Moment powstania obowiązku podatkowego zależy od sposobu dokonania darowizny. Przy darowiźnie w formie aktu notarialnego obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia oświadczenia darczyńcy, a gdy umowę zawarto bez wymaganej formy z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia.

W przypadku zwolnienia dla najbliższej rodziny nie trzeba składać formularza SD-Z2, jeżeli darowizna została dokonana na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo gdy oświadczenie darczyńcy zostało złożone w tej formie. Zgłoszenie nie jest również wymagane, jeśli łączna wartość majątku nabytego od tej samej osoby nie przekracza 36 120 zł.

Jeżeli umowa darowizny została zawarta w formie aktu notarialnego, notariusz pełni funkcję płatnika podatku oblicza i pobiera należny podatek, a następnie przekazuje go właściwemu organowi podatkowemu.

podatek od darowizny w rodzinie, nabycie własności rzeczy z dniem otrzymania darowizny

Do którego urzędu skarbowego zgłosić darowiznę?

Kiedy wartość otrzymanych rzeczy lub praw majątkowych przekroczy dopuszczalny przepisami próg, obdarowany musi zgłosić ten fakt we właściwym urzędzie skarbowym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, jeżeli w drodze darowizny otrzymamy np. nieruchomość lub spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania, składamy odpowiedni druk w urzędzie właściwym dla miejsca położenia nieruchomości. Natomiast w pozostałych przypadkach w urzędzie odpowiednim dla naszego miejsca zamieszkania w chwili zaistnienia obowiązku podatkowego.

Zeznanie podatkowe o nabyciu darowizny możemy osobiście złożyć w Urzędzie Skarbowym bądź przesłać je tam za pomocą operatora pocztowego. Istnieje również możliwość internetowego przesłania formularza poprzez usługę e-Deklaracja, podpisując je kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo danymi autoryzacyjnymi.

Rodzaj formularza zależy od sytuacji podatnika. Osoby korzystające ze zwolnienia dla najbliższej rodziny składają formularz SD-Z2, natomiast w przypadku darowizny podlegającej opodatkowaniu stosuje się co do zasady zeznanie SD-3. SD-3 należy złożyć w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Nabycie darowizny zgłasza się na druku urzędowym. Dodatkowo wymagane są dokumenty opisujące otrzymaną rzecz, a także dane darczyńcy oraz stopień pokrewieństwa łączący strony. Dodatkowo należy przedstawić dokumenty potwierdzające, że obdarowujący jest właścicielem majątku, który przekazuje.
Podatek od darowizny musimy zapłacić w ciągu 14 dni od otrzymania decyzji organu skarbowego poprzez wpłatę na rachunek bankowy właściwego urzędu skarbowego lub za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego.

Zwolnienie z podatku od spadków i darowizn

Zgodnie z literą prawa istnieje możliwość całkowitego zwolnienia z obowiązku zapłacenia podatku od spadków i darowizn, o ile spełnimy określone warunki.
Podstawowym warunkiem jest przynależność do tzw. grupy zerowej. Należą do niej wstępni i zstępni, rodzeństwo oraz małżonek darczyńcy, ale również pasierbowie, macocha i ojczym. Jeżeli wartość nabycia powoduje obowiązek zgłoszenia, osoba obdarowana musi co do zasady zgłosić darowiznę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Ponadto równie ważną kwestią jest to, aby darowizna pieniężna, którą otrzymamy, była udokumentowana dowodem przekazania na rachunek płatniczy lub bankowy nabywcy, jego rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym.

Od 7 stycznia 2026 r. możliwe jest przywrócenie terminu na złożenie zgłoszenia dotyczącego majątku nabytego od najbliższej rodziny, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy. Dotyczy to m.in. nabyć dokonanych od 7 stycznia 2026 r. oraz wcześniejszych nabyć, jeżeli sześciomiesięczny termin nie upłynął przed tą datą.

Podsumowanie

Jeżeli otrzymamy darowiznę od najbliższej rodziny, nie będziemy obciążeni podatkiem od spadków i darowizn, o ile spełnimy przewidziane prawem warunki. Nie musimy też zaprzątać sobie głowy fiskusem, jeśli otrzymany majątek nie przekracza ustawowych limitów. W pozostałych przypadkach należy sprawdzić grupę podatkową, wartość nabyć od tej samej osoby, obowiązującą kwotę wolną oraz ewentualne zwolnienia. Samo otrzymanie darowizny nie oznacza więc automatycznie konieczności zapłaty podatku.

 

FAQ – Podatek od darowizny

Jaka darowizna jest wolna od podatku?

To zależy od grupy podatkowej. Kwota wolna wynosi obecnie 36 120 zł w I grupie, 27 090 zł w II grupie i 5 733 zł w III grupie. Dodatkowo najbliżsi krewni należący do grupy zerowej mogą skorzystać z całkowitego zwolnienia bez limitu kwotowego, jeżeli spełnią warunki przewidziane w ustawie.

Czy darowizna od rodziców jest opodatkowana?

Darowizna od rodziców może być całkowicie zwolniona z podatku. Po przekroczeniu ustawowej kwoty wolnej należy co do zasady zgłosić ją na formularzu SD-Z2 w ciągu sześciu miesięcy. Przy darowiźnie środków pieniężnych trzeba również udokumentować ich przekazanie w sposób wymagany przez ustawę.

Ile wynosi podatek od darowizny?

Wysokość podatku zależy od grupy podatkowej i kwoty nadwyżki ponad kwotę wolną. Stawki wynoszą od 3% do 7% w I grupie, od 7% do 12% w II grupie oraz od 12% do 20% w III grupie podatkowej.

Kiedy trzeba złożyć formularz SD-Z2?

SD-Z2 służy przede wszystkim do zgłoszenia nabycia majątku od osób z najbliższej rodziny w celu zachowania pełnego zwolnienia. Termin wynosi zasadniczo sześć miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Formularza nie trzeba składać m.in. w określonych przypadkach nabycia w formie aktu notarialnego.

Czy darowizna w gotówce od rodziców jest zwolniona z podatku?

Przy darowiźnie pieniężnej przekraczającej limit, dla której podatnik chce zastosować zwolnienie dla grupy zerowej, istotne jest odpowiednie udokumentowanie przekazania środków. Przekazanie pieniędzy wyłącznie w gotówce „do ręki” nie spełnia warunku dokumentacyjnego wymaganego dla tego zwolnienia.

Co się stanie, jeśli nie zgłoszę darowizny w terminie?

Brak zgłoszenia może oznaczać utratę prawa do zwolnienia i konieczność rozliczenia podatku na zasadach właściwych dla danej sytuacji. Od 7 stycznia 2026 r. w określonych przypadkach możliwe jest jednak przywrócenie terminu do złożenia SD-Z2, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że opóźnienie nastąpiło bez jego winy.

Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej i nie zastępuje konsultacji z adwokatem w konkretnej sprawie.

Piotr Chełstowski
Absolwent studiów magisterskich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Po ukończeniu studiów pracował jako asystent notarialny w kilku warszawskich kancelariach notarialnych, a następnie odbył etatową aplikację notarialną przy Izbie Notarialnej w Warszawie. Obecnie prowadzi własną kancelarię notarialną w Warszawie.

Artykuł 777 („trzy siódemki”) – postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu

Artykuł 777 („trzy siódemki”) – postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu

Artykuł 777 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) jest swego rodzaju zabezpieczeniem dla wierzycieli, których dłużnicy zwlekają z zapłatą określonej sumy, bądź nie chcą opuścić zajmowanego lokalu. Aby przyspieszyć postępowanie egzekucyjne, niezwykle ważna jest rola notariusza, który może przygotować dokumenty niezbędne do uzyskania tzw. tytułu egzekucyjnego w celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z realizacji umowy zawartej z dłużnikiem. Kiedy więc wykorzystuje się artykuł 777, jakie są kroki do odzyskania wierzytelności i dlaczego akt notarialny może przyspieszyć dochodzenie swoich praw?

TL;DR – Artykuł 777 k.p.c. Najważniejsze wnioski

Artykuł 777 k.p.c. jest mechanizmem prawnym, który znacznie przyspiesza proces odzyskiwania długu lub eksmisji, ponieważ umożliwia wierzycielowi pominięcie długiego, dwuinstancyjnego postępowania sądowego w celu uzyskania tytułu egzekucyjnego.

1. Jak działa artykuł 777?

  • Pominięcie sądu: Zamiast uzyskiwać tytuł egzekucyjny (np. wyrok) w procesie sądowym, co może trwać latami, wierzyciel posiada go już w formie aktu notarialnego.
  • Tytuł egzekucyjny: Akt notarialny zawierający oświadczenie dłużnika o dobrowolnym poddaniu się egzekucji jest bezpośrednim tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt. 4-6 k.p.c.).
  • Procedura: Wierzyciel pomija etap powództwa i od razu występuje do sądu o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności. Sąd rozpatruje to szybciej niż standardowe powództwo.
  • Tytuł wykonawczy: Akt notarialny opatrzony klauzulą wykonalności staje się tytułem wykonawczym, który uprawnia do bezpośredniego wszczęcia egzekucji komorniczej.

2. Zastosowanie praktyczne

Artykuł 777 jest najczęściej wykorzystywany do zabezpieczenia:

  • Umowa pożyczki: Zabezpiecza szybki zwrot pożyczonej sumy pieniężnej.
  • Umowa najmu (eksmisja): Umożliwia szybką eksmisję lokatora, który nie wywiązuje się z umowy (np. nie płaci czynszu lub nie opuszcza lokalu po terminie).

3. Warunki formalne

Aby akt notarialny stał się tytułem egzekucyjnym, musi być sporządzony przez notariusza i zawierać precyzyjne informacje, w zależności od trybu (np. termin wykonania obowiązku, wysokość sumy lub zdarzenie, od którego uzależnione jest jego wykonanie).

777 kpc - dłużnik poddał się egzekucji

Notariusz notuje niezbędne dane

Artykuł 777 Kodeksu postępowania cywilnego – kiedy jest wykorzystywany?

Artykuł 777 k.p.c. (potocznie: trzy siódemki) znacznie ułatwia zabezpieczenie spłaty zobowiązań przez dłużnika, a co za tym idzie – w przypadku niedotrzymania zapisanych w umowie warunków, wierzyciel może wszcząć postępowanie, mające na celu odzyskanie zawieszonych płatności w drodze egzekucji sądowej lub wydanie określonych w umowie rzeczy.
W wielu przypadkach zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby nieprowadzące działalności gospodarczej w sytuacji braku spłaty zobowiązań przez dłużnika decydują się na skorzystanie z tzw. systemu dochodzenia wierzytelności, który w Polsce obejmuje dwa etapy – uzyskanie tytułu egzekucyjnego oraz uzyskanie tytułu wykonawczego.

Uzyskanie tytułu egzekucyjnego

W pierwszym etapie postępowania zadaniem wierzyciela jest uzyskanie dokumentu stwierdzającego, że zobowiązania dłużnika rzeczywiście istnieją. W dokumencie widnieją również takie elementy jak zasady płatności należności oraz ich wysokość. Tytułem egzekucyjnym może być m.in. nakaz zapłaty, wyrok sądu cywilnego oraz akt notarialny, w którym znajduje się oświadczenie dłużnika o dobrowolnym poddaniu się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej (o czym przeczytasz w dalszej części wpisu). We wspomnianym dokumencie lub akcie notarialnym wskazuje się również datę powstania zobowiązania dłużnika, a w przypadku zobowiązań z umów wzajemnych – również świadczenie wierzyciela z terminem jego wykonania.

Nadawanie aktowi klauzuli wykonalności

Posiadając tytuł egzekucyjny, można przejść do drugiego etapu, czyli nadania aktowi klauzuli wykonalności. Jest ona niezbędna do wszczęcia postępowania komorniczego. Sam wyrok nie wystarczy, by stwierdzić, że tytuł egzekucyjny można wykonać (ściągać na jego podstawie wierzytelność).

Warto jednak podkreślić, że uzyskanie tytułu egzekucyjnego i wykonawczego może trwać nawet kilka lat! Nadanie wierzytelności tytułu egzekucyjnego wiąże się z przejściem często dwuinstancyjnego postępowania sądowego, zaś zaopatrzenie go w klauzulę wykonalności to kwestia kilku dni (jednak można ją nadać tylko po uzyskaniu prawomocnego wyroku). Artykuł 777 zawiera w sobie jednak zapisy informujące o tym, że tytułem egzekucyjnym nie musi być wyłącznie wyrok sądu, którego uzyskanie wiąże się z długim postępowaniem. Może to być przykładowo orzeczenie referendarza sądowego prawomocne. To z kolei umożliwia przyspieszenie odzyskania należności.

Uzyskanie tytułu egzekucyjnego a akt notarialny

Według przepisów dłużnik może poddać się egzekucji w akcie notarialnym. Dobrowolne poddanie się egzekucji na podstawie aktu notarialnego sprawia, że wierzyciel nie musi wytaczać powództwa oraz ubiegać się w sądzie o nadanie tytułu egzekucyjnego danej należności. W artykule 777 k.p.c. możemy przeczytać, że tytułami egzekucyjnymi są m.in.:

  • orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem; orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu;
  • inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej;
  • pkt. 4 – akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej w akcie wprost określonej lub wydania rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo w akcie określonych, albo też wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, gdy w akcie wskazano termin wykonania obowiązku lub zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie;
  • pkt. 5 – akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej
  • albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy w akcie wskazano zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności;
  • albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy w akcie wskazano zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności;
  • art 777 § 1 pkt. 6 – akt notarialny określony w pkt. 4 lub 5, w którym niebędąca dłużnikiem osobistym osoba, której rzecz, wierzytelność lub prawo obciążone jest hipoteką, lub zastawem, poddała się egzekucji z obciążonego przedmiotu w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej zabezpieczonemu wierzycielowi.

 

Choć treść artykułu 777 może wydawać się nieco skomplikowana, można z łatwością wyciągnąć wniosek, że posiadając akt notarialny, nie ma potrzeby ubiegania się o nadanie dokumentowi tytułu egzekucyjnego drogą sądową. Taka okoliczność znacznie skraca postępowanie i umożliwia szybsze odzyskanie należności. Należy jednak pamiętać, że aby akt notarialny był tytułem egzekucyjnym, konieczne jest przygotowanie oświadczenia dłużnika w przedmiocie dobrowolnego poddania się egzekucji. Takie oświadczenie dłużnika zostać sporządzone w odrębnym akcie notarialnym.

akt notarialny, w którym dłużnik poddaje się egzekucji zobowiązań finansowych

Oświadczenie o poddaniu się egzekucji – jak przygotować dokumenty?

Oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji można także złożyć w odrębnym akcie notarialnym. W zależności od trybu, w jakim złożono oświadczenie dłużnika, musi ono zawierać kilka ważnych informacji. Przygotowaniem dokumentów może zająć się notariusz, który zadba o to, aby zawierały one wszystkie najważniejsze elementy. Warto jednak zapoznać się z nimi wcześniej, co ułatwi spisanie oświadczeń.

Dla pkt. 4 dokument powinien zawierać takie elementy jak: określenie osób dłużnika i wierzyciela, określenie świadczenia, które powinno zostać spełnione przez dłużnika wraz z podaniem podstawy prawnej, z której wynika obowiązek, termin wykonania świadczenia lub zdarzenie uzależniające jego wykonanie oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji.

Dla pkt. 5 oświadczenie powinno zawierać: określenie stron aktu, wskazanie świadczenia pieniężnego, jakie ma zostać spełnione, zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, określenie terminu, kiedy wierzyciel może ubiegać się o nadanie aktowi notarialnemu klauzuli wykonalności oraz oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji.

Dla pkt. 6 dokument musi zawierać takie informacje jak: określenie osób dłużnika i wierzyciela, oświadczenie osoby, której rzecz, wierzytelność lub prawo jest obciążone hipoteką, lub zastawem, która nie jest dłużnikiem osobistym, o poddaniu się egzekucji z obciążonej nieruchomości, wierzytelności lub prawa, w celu zaspokojenia wierzyciela, na rzecz którego ustanowiono zabezpieczenie, określenie wysokości wierzytelności, wskazanie okoliczności upoważniających wierzyciela do prowadzenia egzekucji oraz określenie terminu, kiedy wierzyciel może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu.

W jakich przypadkach warto skorzystać z notarialnego poddania się egzekucji?

Klauzulę można stosować w wielu sytuacjach, gdy ze strony dłużnika występuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej. Ten sposób zabezpieczenia wybierany jest m.in. przez osoby udzielające pożyczki, czy najmujące mieszkania i lokale. Dzięki przygotowaniu aktu notarialnego z możliwością ubiegania się o nadanie klauzuli wykonalności, odzyskanie niespłaconych należności może odbyć się znacznie szybciej niż w przypadku tradycyjnego postępowania.

Umowa pożyczki

Artykuł 777 (kodeks postępowania cywilnego) może mieć ogromne znaczenie w przypadku gdy dłużnik nie wywiązuje się z obowiązku spłacenia pożyczki. Posiadając akt notarialny z oświadczeniem o dobrowolnym poddaniu się egzekucji, w sytuacji, gdy dłużnik nie będzie chciał terminowo zwrócić pożyczonych pieniędzy, można wystąpić do sądu o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu. Po jej otrzymaniu wierzyciel może udać się do komornika, którego zadaniem jest podjęcie czynności mających na celu odzyskanie należności.

Umowa najmu

Artykuł 777 przydaje się także w sytuacji, gdy najemca mieszkania lub innego lokalu nie wywiązuje się z zawartej umowy i np. nie uiszcza miesięcznej, określonej w umowie opłaty. Wówczas po nadaniu aktowi klauzuli wykonalności przepis umożliwia szybką eksmisję lokatora i dochodzenie odzyskania niezapłaconych należności.

Podsumowanie

Artykuł 777 Kodeksu postępowania cywilnego to sposób na zabezpieczenie swoich należności w przypadku styczności z dłużnikiem zwlekającym z uiszczaniem opłat, czy ze zwrotem pożyczonej gotówki. Przygotowanie aktu notarialnego znacznie przyspiesza nadanie dokumentowi klauzuli wykonalności w sytuacji, gdy zajdzie potrzeba wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Należy jednak pamiętać, że aby sąd przychylił się do prośby wierzyciela, dokumenty powinny zostać sporządzone przez notariusza, który zadba o wypełnienie ich zgodnie z obowiązującym prawem.

Piotr Chełstowski
Absolwent studiów magisterskich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Po ukończeniu studiów pracował jako asystent notarialny w kilku warszawskich kancelariach notarialnych, a następnie odbył etatową aplikację notarialną przy Izbie Notarialnej w Warszawie. Obecnie prowadzi własną kancelarię notarialną w Warszawie.

Call Now Button